Czujnik NOx pracuje w spalinach rozgrzanych do kilkuset stopni. Sadza, kondensat i osady mocznika skracają jego żywotność, a po awarii sterownik ogranicza moment obrotowy i uruchamia odliczanie do trybu pełzania. Sprawdź, co wykańcza sondę i jak wygląda poprawna wymiana.

Budowa czujnika NOx i najczęstsze przyczyny jego uszkodzeń

Ciężarówka Euro 6 ma zwykle dwie sondy NOx:

• jedną przed katalizatorem SCR,
• drugą za nim.

Pomiaru dokonuje w nich element ceramiczny rozgrzany do około 800°C, a sterownik na podstawie odczytu dobiera dawkę AdBlue. Po pęknięciu albo zarośnięciu tej ceramiki osadem sonda podaje sterownikowi stałą wartość zamiast rzeczywistego stężenia tlenków azotu, choć z zewnątrz wygląda na sprawną.

Do najczęstszych przyczyn uszkodzeń czujnika NOx należą:

• szok termiczny, gdy kropla wody z kałuży albo kondensatu trafia na rozgrzaną ceramikę;
• sadza z przelewających wtryskiwaczy i zużytego zaworu EGR, która odcina spaliny od elektrod;
• krystalizacja mocznika, groźna zwłaszcza dla sondy za katalizatorem;
• siarka z paliwa, która odkłada się na elektrodach i obniża czułość pomiaru;
• praca w dystrybucji miejskiej, gdzie krótkie trasy i niska temperatura spalin przyspieszają narastanie osadu.

Czym się różni uszkodzona sonda od zużytego katalizatora?

Objawy obu usterek są takie same: kontrolka silnika, komunikat AdBlue i spadek mocy. Różnicę widać dopiero po podłączeniu skanera, który pokazuje kody usterek i dane z obu sond.

Kod P20EE mówi o skuteczności katalizatora SCR poniżej progu, więc obejmuje też zużyty wkład i krystalizację mocznika. Kod P229F wskazuje wprost sondę za katalizatorem. Wymiana czujnika po samym P20EE kończy się powrotem komunikatu, gdy przyczyna leżała w katalizatorze.

Warto przeprowadzić więc test dozowania AdBlue. W sprawnym układzie sonda przed katalizatorem pokazuje wysokie stężenie tlenków azotu, a ta za nim wyraźnie niższe, ponieważ katalizator zdążył je zredukować. Zbliżone odczyty obu sond oznaczają, że katalizator przestał redukować tlenki azotu, czyli jego wkład jest zużyty albo zarośnięty osadem mocznika. Stała wartość na jednej z sond albo brak jej danych na magistrali CAN wskazuje na uszkodzenie samego czujnika.

Warto sprawdzić jeszcze:

• stan wiązki i złącza, bo skorodowane styki dają objawy podobne do uszkodzonej sondy;
• rezystancję podgrzewacza, która na zimno mieści się zwykle w przedziale 2-6 Ω;
• szczelność rury przed czujnikiem, bo dodatkowy tlen zaburza pomiar.

Czyszczenie sondy i emulator AdBlue zamiast wymiany modułu

Preparaty do płukania układu wydechowego usuwają luźny osad z końcówki sondy, bo działają tylko na zanieczyszczenia. Pęknięta ceramika albo przepalony podgrzewacz wymagają więc wymiany czujnika. Producent zamyka sondę i jej sterownik w jednej obudowie, dlatego kupuje się je razem, jako jeden moduł.

Kosztu wymiany całego modułu część przewoźników próbuje uniknąć, montując emulator AdBlue. To urządzenie zajmuje miejsce sondy i podaje sterownikowi wygenerowany sygnał zamiast rzeczywistego pomiaru stężenia tlenków azotu. Komunikat z deski rozdzielczej znika, natomiast układ SCR przestaje oczyszczać spaliny, a pojazd traci homologację. Podczas kontroli drogowej kończy się to karą dla przewoźnika.

Dobór czujnika NOx po numerze OE i adaptacja po wymianie

Sonda przed katalizatorem i ta za nim to różne podzespoły, dlatego przy zamówieniu liczy się numer z części albo VIN ciągnika. Jeżeli szukasz czujników NOx do marek Scania, DAF, MAN, Mercedes, Volvo, Renault i Cummins, sprawdź ofertę Arcoore.

Po montażu zostaje adaptacja w programie diagnostycznym: sterownik przyjmuje nowe odczyty i zeruje licznik wymuszenia serwisowego, który przy zignorowanej usterce prowadzi od ograniczenia momentu do trybu pełzania z prędkością 20 km/h.

Zanim zamówisz czujnik NOx, potwierdź przyczynę usterki

Zamów część dopiero wtedy, gdy test dozowania wskaże sondę. Jeśli Twoja ciężarówka jeździ w dystrybucji miejskiej, sprawdź przy tej okazji wtryskiwacze i zawór EGR, bo ta sama sadza osiądzie na nowej ceramice w kilka tygodni.

Pamiętaj też o samym montażu. Nową sondę wkręcaj na wystudzonym układzie i z zachowaniem momentu dokręcenia, bo uszkodzony gwint w rurze kosztuje więcej od czujnika.